Người Yanomami, một dân tộc tự gọi mình đơn giản là “con người”, sống trong những khu rừng mưa rậm rạp ở thượng nguồn sông Orinoco và phía bắc Amazon, trên vùng biên giới giữa Venezuela và Brazil. Họ là một trong những cộng đồng bản địa lớn nhất Nam Mỹ và gần như hoàn toàn cách biệt với thế giới bên ngoài cho đến giữa thế kỷ XX, sống rải rác trong hơn hai trăm khu định cư nhỏ giữa rừng mưa.
Đơn vị cư trú và xã hội cơ bản là shabono – một công trình hình tròn khổng lồ dựng bằng cọc và lá cọ, mở ra phía sân trong; dưới mái của nó cả ngôi làng cùng sinh sống, đôi khi lên tới vài trăm người. Mỗi gia đình có bếp lửa riêng dọc theo mép ngoài của vòng tròn, còn khoảng giữa được để trống cho các cuộc tụ họp và nghi lễ. Người Yanomami canh tác theo lối đốt rẫy, chủ yếu trồng chuối và sắn, đồng thời bổ sung khẩu phần bằng cách săn bắn bằng cung tên và hái lượm trái cây rừng.
Yopo và các linh hồn hekura
Đời sống tôn giáo gắn bó mật thiết với đạo shaman. Các thầy shaman, gọi là shapori, giao tiếp trong trạng thái xuất thần với các linh hồn hekuraNhững linh hồn của thiên nhiên trong tín ngưỡng Yanomami, được thầy shaman triệu gọi trong trạng thái xuất thần để bảo vệ làng khỏi bệnh tật và những ảnh hưởng xấu. bằng cách hít yopoMột loại bột gây ảo giác chế từ vỏ hoặc hạt của một loài cây rừng; trong nghi lễ, một người phụ giúp thổi bột vào mũi thầy shaman qua một ống rỗng dài., một loại bột mà người phụ giúp thổi vào mũi họ qua một ống rỗng dài. Các nghi lễ shaman đi kèm hầu như mọi thời khắc quan trọng trong đời sống cộng đồng, từ chữa bệnh cho đến chuẩn bị chiến tranh hay hòa bình với các làng lân cận.
Cái chết của một thành viên cộng đồng được tiếp nối bằng một nghi lễ tưởng niệm đặc biệt, reahuMột bữa tiệc nghi lễ của người Yanomami; trong hình thức tang lễ, tro và xương nghiền của người chết được trộn vào món chuối nghiền để người thân và bạn bè uống.: thi thể người quá cố được hỏa táng, tro và xương nghiền được trộn vào món chuối nghiền mà người thân và bạn bè uống trong bữa tiệc. Theo tín ngưỡng Yanomami, nhờ vậy tinh chất sống của người chết vẫn ở lại trong cộng đồng thay vì vĩnh viễn tan biến vào lòng đất.
Trong một thời gian dài, thế giới phương Tây biết rất ít về người Yanomami. Chỉ từ những năm 1950, với sự xuất hiện của các nhà truyền giáo rồi đến các nhà nhân học, tình hình mới thay đổi – trong số đó có Napoleon Chagnon, người có công trình nghiên cứu thực địa vào những năm 1960 đã định hình hình ảnh ban đầu về họ như “dân tộc hung dữ”, một mô tả về sau bị phê phán là quá đơn giản, bởi chiến tranh giữa các nhóm thân tộc chỉ là một phần, và là phần hiếm hoi, trong một đời sống xã hội phức tạp hơn nhiều. Một biến động nghiêm trọng hơn xảy đến vào những năm 1980, khi những người tìm vàng tiến sâu vào lãnh thổ của họ, mang theo những căn bệnh mà người Yanomami không có sức đề kháng. Áp lực quốc tế sau đó đã khiến Brazil năm 1992 chính thức công bố khu lãnh thổ được bảo vệ của người Yanomami, một trong những khu bảo tồn bản địa lớn nhất toàn vùng Amazon.
