Những hộp sọ dài của nền văn hóa Paracas trên tấm vải thêu màu đỏ, tranh minh họa

Paracas

Những thầy thuốc phẫu thuật đầu tiên của Peru cổ đại

Ở miền nam Peru, trên bán đảo Paracas, cách cảng Pisco 18 km, người ta đã tìm thấy di tích của tầng văn hóa Paracas, có niên đại từ năm 700 TCN đến năm 200 SCN.

Tumi, con dao nghi lễ bằng vàng mang hình một vị thần
Dao tumi

Những di tích này do nhà nhân học và khảo cổ học người Peru Julio César TelloJulio César Tello (1880–1947), một trong những người đặt nền móng cho ngành khảo cổ học Peru. Ông phát hiện di tích của văn hóa Paracas năm 1925 và cũng nghiên cứu văn hóa Chavín. (1880–1947) tìm ra. Ngoài bán đảo Paracas, cư dân Paracas xưa còn sinh sống trên vùng đồng bằng cát trải dài đến khu vực Pisco.

Đặc biệt quan trọng là các hang Paracas, một kiểu hầm mộ dưới lòng đất, nơi người ta phát hiện xác ướp của những cư dân xưa trên bán đảo. Thi thể được quấn trong vải và đặt trong những chiếc giỏ đan ở tư thế bào thai. Mỗi hầm có vài chục xác ướp (có hầm lên tới 55).

Các xác ướp từng được khoan sọViệc mở hộp sọ bằng phẫu thuật với một lưỡi dao sắc. Trên nhiều hộp sọ Paracas có thể thấy xương đã liền lại sau ca mổ, nghĩa là bệnh nhân đã sống sót., và người ta cũng có tục làm biến dạng hộp sọNhững hộp sọ dài từ Paracas trong tủ trưng bày của bảo tàngHộp sọ từ Paracas Bảo tàng Quốc gia Khảo cổ học, Nhân học và Lịch sử Peru, Lima. một cách nhân tạo. Dựa trên cách mai táng, Julio César Tello chia văn hóa Paracas thành hai giai đoạn. Ở giai đoạn thứ nhất, giai đoạn Cavernas (hang động), hộp sọ được làm rộng ra và nắn lại ở phía sau, còn ở giai đoạn thứ hai (đặc trưng bởi việc chôn người chết trong nghĩa địa), hộp sọ bị làm hẹp lại và kéo dài ra.

Như vậy, người Paracas là những thầy thuốc phẫu thuật đầu tiên của Peru cổ đại. Họ dùng dao tumi và dao mổ tumi cho mục đích này. Ngày nay dao tumi là một trong những biểu tượng du lịch quan trọng nhất của Peru.

Xác ướp Paracas được bọc trong vải thêu màu đỏ
Trong các ngôi mộ thuộc giai đoạn Cavernas (theo cách phân chia của Julio C. Tello), người ta tìm thấy những xác ướp được quấn trong vải.

Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật và ướp xác tinh vi, người Paracas còn nổi tiếng là những thợ dệt xuất sắc. Họ phát triển một kỹ thuật riêng để làm hàng dệtTấm vải dệt Paracas có thêu hình ngườiHàng dệt Paracas Các họa tiết thêu trên vải dệt Paracas., mang lại cho nền văn hóa này một dấu ấn nghệ thuật độc đáo. Vải được nhuộm bằng thuốc nhuộm tự nhiên, trong đó nổi bật là màu đỏ, xanh lam, vàng, xanh nhạt và nâu. Chất liệu thường dùng nhất là len (lông alpaca hoặc vicuña), ngoài ra họ cũng dùng bông.

Những bộ trang phục được tìm thấy mang các họa tiết tôn giáo phong phú cho thấy chúng do các thầy tế mặc, còn những bộ y phục đơn giản hơn được cho là của dân thường.