Janomami, narod koji sebe naziva jednostavno „ljudi“, naseljava guste kišne šume gornjeg toka reke Orinoko i severnog Amazona, na granici Venecuele i Brazila. Reč je o jednoj od najvećih starosedelačkih zajednica Južne Amerike koja je sve do sredine XX veka ostala gotovo potpuno izolovana od spoljnog sveta, raspoređena u više od dvesta manjih naselja razbacanih po prašumi.
Osnovna stambena i društvena jedinica jeste šabono – ogromna kružna građevina od kolja i palminog lišća, otvorena ka unutrašnjem dvorištu, ispod čijeg krova živi čitavo selo, nekad i po nekoliko stotina ljudi. Svaka porodica ima sopstveno ognjište uz spoljni obod prstena, dok sredina ostaje slobodna za okupljanja i obrede. Janomami se bave zemljoradnjom krčenjem i paljenjem šume, gajeći uglavnom bananu i manioku, a ishranu dopunjuju lovom lukom i strelama i sakupljanjem šumskih plodova.
Jopo i duhovi hekura
Verski život usko je povezan sa šamanizmom. Šamani, zvani šapori, u transu opšte s duhovima hekuraDuhovi prirode u verovanju Janomamija, koje šaman u transu poziva da štite selo od bolesti i zlih uticaja. udišući jopoHalucinogeni prah spravljen od kore ili semenki šumskog drveta, koji pomoćnik šamanu udahne u nos kroz dugu šuplju cev tokom obreda., prah koji im pomoćnik udahne u nos kroz dugu šuplju cev. Šamanski obredi prate gotovo svaki važan trenutak zajednice, od lečenja bolesnih do priprema za rat ili mir sa susednim selima.
Smrt člana zajednice prati poseban obred sećanja, reahuObredna gozba Janomamija; u svom žalobnom obliku, pepeo i usitnjene kosti pokojnika mešaju se u kašu od banane koju ispijaju rođaci i prijatelji.: telo pokojnika se kremira, a njegov pepeo i usitnjene kosti mešaju se u kašu od banane koju tokom gozbe ispijaju rođaci i prijatelji. Na taj način, prema verovanju Janomamija, životna suština umrlog ostaje sačuvana unutar zajednice, umesto da zauvek nestane u zemlji.
Zapadni svet je o Janomamima dugo znao veoma malo. Tek od pedesetih godina XX veka, dolaskom misionara, a potom i antropologa – među njima i Napoleona Šanjona (Napoleon Chagnon), čije je terensko istraživanje iz šezdesetih godina oblikovalo raniju sliku o njima kao o „žestokom narodu“ – opis koji je kasnije osporavan kao pojednostavljen, jer je međurodovsko ratovanje bilo tek jedan, i to redak, deo znatno složenijeg društvenog života. Ozbiljniji poremećaj usledio je osamdesetih godina XX veka, kada su tragači za zlatom prodrli duboko u njihovu teritoriju, donoseći bolesti kojima Janomami nisu imali otpornost. Međunarodni pritisak koji je usledio naveo je Brazil da 1992. godine zvanično proglasi zaštićenu teritoriju Janomami, jednu od najvećih autohtonih rezervata u čitavoj Amazoniji.
